इरानले साउदी अरबस्थित ‘प्रिन्स सुल्तान एयर बेस’मा गरेको हमलामा अमेरिकी सेनाको अत्याधुनिक ई–३ सेन्ट्री एडब्यूएसीएस विमानमा ठूलो क्षति पुगेको दाबी गरेको छ ।
टाढाबाटै शत्रु गतिविधि पहिचान गर्न सक्ने ‘उड्दो राडार’ मानिने उक्त एडब्यूएसीएस विमानलाई ध्वस्त पारिएको इरानले जनाएको छ । केही रिपोर्टहरूले यसलाई पूर्ण रूपमा नष्ट भएकोसम्म उल्लेख गरेका छन्, यद्यपि अमेरिकाले हालसम्म यसको आधिकारिक पुष्टि गरेको छैन ।
यस विमानमा भएको क्षतिले अमेरिका र उसका सहयोगीहरूको हवाई निगरानी तथा युद्ध नियन्त्रण क्षमतामा गम्भीर असर पार्न सक्ने आकलन गरिएको छ । जानकारहरूका अनुसार, यो अमेरिकी ‘एयर सुपिरियरिटी’का लागि ठूलो धक्का हुन सक्छ ।
इरानका अनुसार, शनिबार भएको उक्त हमलामा ६ वटा ब्यालिस्टिक मिसाइल र २९ वटा ड्रोन प्रयोग गरिएको थियो । ‘प्रेस टीभी’का अनुसार, यस आक्रमणमा एडब्यूएसीएस विमानसँगै १२ देखि १५ अमेरिकी सैनिक घाइते भएका छन्, जसमा केहीको अवस्था गम्भीर रहेको बताइएको छ ।
सामाजिक सञ्जालमा विमानका भग्नावशेषका तस्बिरहरू भाइरल भइरहेका छन् । अमेरिकी पक्षले आधिकारिक पुष्टि नगरे पनि विभिन्न रिपोर्ट र तस्बिरहरूले ठूलो क्षतिको संकेत दिएका छन् । साथै, एयर बेसमा रहेका रिफ्युलिङ ट्यांकर विमानहरू पनि क्षतिग्रस्त भएको जनाइएको छ ।
एडब्यूएसीएस किन महत्त्वपूर्ण ?
ई–३ सेन्ट्री एडब्यूएसीएसलाई ‘उड्दो राडार’ भनेर चिनिन्छ । यसले सयौँ किलोमिटर टाढाबाट शत्रुका विमान, मिसाइल र ड्रोन पहिचान तथा ट्रयाक गर्न सक्छ ।
यस प्रणालीले युद्धक्षेत्रको ‘रियल टाइम’ चित्र कमान्ड सेन्टरसम्म पुर्याउने र लडाकु विमान तथा स्थल सेनालाई मार्गदर्शन गर्ने महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ ।
यद्यपि, यो प्रविधि पुरानो मानिए पनि यसको रणनीतिक महत्त्व अझै उच्च छ । द वाल स्ट्रिट जर्नलका अनुसार, अमेरिकी वायुसेनासँग यस्ता विमानहरू अब करिब १६ वटा मात्र बाँकी छन् ।
एयर बेसमा दोहोरिँदो हमला
रियादबाट करिब ९६ किलोमिटर टाढा रहेको यस एयर बेसमा अघिल्लो हप्तामात्रै दुईपटक हमला भइसकेको थियो, जसमा १४ अमेरिकी सैनिक घाइते भएका थिए ।
यस हप्तामा मात्रै कुल २४ भन्दा बढी अमेरिकी सैनिक घाइते भएका छन् । युद्ध सुरु भएदेखि हालसम्म ३०० भन्दा बढी घाइते तथा कम्तीमा १३ जनाको मृत्यु भएको बताइएको छ ।
इरानको रणनीतिक लक्ष्य
इरानले अमेरिकी र इजरायल सम्बन्धित लक्ष्यहरूलाई वैध निसाना मान्दै आएको छ । यस हमलासँगै इरानले साउदी अरामको रस तनुरा रिफाइनरी तथा यनबु बन्दरगाहस्थित रिफाइनरीलाई पनि निसाना बनाएको दाबी गरिएको छ । यसको मुख्य उद्देश्य खाडी क्षेत्रबाट हुने तेल आपूर्तिमा अवरोध सिर्जना गर्नु रहेको विश्लेषण गरिएको छ ।
यस घटनाले केवल सैन्य सन्तुलन मात्र होइन, विश्व ऊर्जा आपूर्ति र क्षेत्रीय स्थिरतामाथि पनि गम्भीर प्रभाव पार्ने संकेत दिएको छ ।
